ИСТИФОДАИ ТЕЗАУРУС ДАР ВАЗИФАҲОИ ЗАБОНШИНОСИИ ЗАБОНИ ТОҶИКӢ: РОҲҲО ВА АМАЛИЁТ

Дар мақола масъалаи истифодаи тезаурус дар вазифаҳои компютерии забоншиносии забони тоҷикӣ баррасӣ карда мешавад. Талош шудааст, ки роҳҳо ва амалияи истифодаи тезаурус дар вазифаҳои забоншиносӣ ҷамъбаст карда шавад. Қайд карда мешавад, ки забоншиносии компютерӣ соҳаи дониш мебошад, ки бо коркарди автоматии иттилоот, ки дар забони табиӣ пешниҳод шудааст, вобаста аст. Масъалаи асосии илмии он моделсозии раванди фаҳмидани маънои матн ва синтези сухан дар асоси тасвирҳои расмии маъно мебошад. Ин масъалаҳо ҳангоми ҳалли вазифаҳои амалӣ, аз қабили таҳлили автоматии сухан ва синтези он, тарҷумаи мошинӣ, муошират бо системаҳо дар забони табиӣ, тасниф ва шарҳи ҳуҷҷатҳо, ҷустуҷӯи пурраи матнӣ ба миён меоянд. Тезаурус луғате мебошад, ки дар он муносибатҳои семантикӣ байни воҳидҳои луғавӣ, аз қабили синонимия, антонимия, гипонимия/гиперонимия, меронимия/партономия нишон дода шудаанд. Он маънои калимаро на танҳо тавассути таъриф, балки тавассути алоқаҳо бо дигар мафҳумҳо ошкор мекунад. Тезаурусҳо метавонанд барои тавсифи соҳаҳои мавзуӣ, тарҷумаи мошинӣ, санҷиши имло ва грамматика, ҷустуҷӯи иттилоотӣ, индексатсияи ҳуҷҷатҳо, таҳлили семантикии матнҳо истифода шаванд. Дар хулоса гуфта мешавад, ки эҷоди тезаурус барои забони тоҷикӣ дар асоси лоиҳаи WordNet ба рушди забоншиносии компютерии забони тоҷикӣ, ҳалли вазифаҳои коркарди автоматии матн ва баланд бардоштани самаранокии ҷустуҷӯи иттилоотӣ ва тарҷумаи мошинӣ мусоидат хоҳад кард. Истифодаи тезаурус барои забони тоҷикӣ дурнамои васеъро барои рушди забоншиносии компютерӣ ва ҳалли бисёр масъалаҳои амалӣ дар коркарди автоматии матнҳо бо забони тоҷикӣ мекушояд. Таҳияи тезауруси забони тоҷикӣ мувофиқи намунаи лоиҳаи WordNet самти умедбахшест, ки ба рушди забоншиносии компютерии забони тоҷикӣ ва эҷоди системаҳои зеҳнии самараноки коркарди иттилооти матнӣ бо забони тоҷикӣ мусоидат мекунад

тезаурус, забоншиносии компютерӣ, муносибатҳои семантикӣ, коркарди автоматии матн, тарҷумаи мошинӣ.

2026-03-17