МОҲИЯТ ВА МАЗМУНИ РАВАНДИ ШАКЛГИРИИ ЗЕРНИЗОМИ ИННОВАТСИОНИИ МИНТАҚАВӢ

Шаклгирии зернизоми инноватсионии минтақавӣ яке аз вазифаҳои асосии минтақаҳои муосир ба ҳисоб меравад. Дар шароити глобализатсия ва тағйироти доимии соҳаи иқтисодӣ, ташкили сохторҳои устувор ва рақобатпазири инноватсионӣ зарурӣ мебошад. Дар мақолаи мазкур муаллифон моҳият ва мазмуни шаклгирии зернизоми инноватсионии минтақавӣ, инчунин марҳилаҳо ва унсурҳои асосии ин равандро баррасӣ мекунанд. Муаллифон ҷанбаҳои асосӣ ба ташаккул ва рушди зернизоми инноватсионӣ дар сатҳи минтақа таҳлил намудаанд. Дар мақола баррасии равишҳои назариявии муосир ба таърифи мафҳуми "зернизоми инноватсионии минтақавӣ" ва ошкор намудани унсурҳои асосӣ, ки ба шаклгирии он таъсир мерасонанд, пешниҳод шудааст. Ҳамчунин, нақши идоракунии давлатӣ ва механизмҳои танзимкунӣ дар равандҳои шаклгирии зернизоми инноватсионӣ муҳокима шудааст. Таҷрибаи минтақаҳои гуногуни хориҷӣ таҳлил гардида, тавсияҳо оид ба таҳияи стратегияҳои муассири ташаккул ва рушди зернизоми инноватсионии минтақавӣ пешниҳод карда шудаанд. Яке аз самтҳои рушди иқтисодиёт, ки дар Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон (СМР-2030) пешбинӣ шудааст, татбиқи лоиҳаҳои сармоягузорӣ бо ворид кардани технологияҳои пешқадам ва баланд бардоштани иқтидори содиротии кишвар мебошад. Имконияти татбиқи равиши мукаммал ба технологияҳои инноватсионӣ тавассути ташкили зернизомҳои инноватсионии минтақавӣ пешниҳод мешавад. Муайян гардид, ки мафҳуми шаклгирии зернизоми инноватсионӣ маҷмӯи тамоми равандҳои инноватсионӣ мебошад, ки дар доираи минтақаҳои баррасишаванда ва берун аз он ҷараён мегиранд. Мазмуни унсурҳои таркибии зернизоми инноватсионии минтақавӣ ошкор карда шудааст, ки онҳо
ҳамчун маҷмӯи унсурҳо, шароит ва омилҳои мутақобилан алоқаманд баррасӣ мешаванд. Онҳо ташаббускорӣ ва амалӣ намудани истеҳсол, паҳн ва истифодаи донишҳои навро таъмин намуда, ба рушди иқтисоди минтақа мусоидат мекунанд. Далел оварда шудааст, ки шаклгирии муваффақи зернизоми инноватсионӣ ҳамкории мувофиқ байни мақомоти давлатӣ, бахши тиҷоратӣ, муассисаҳои илмӣ ва таълимӣ, инчунин дастгирии фарҳанги инноватсионӣ ва соҳибкорӣ дар минтақа тақозо менамояд

инноватсия, минтақа, низом, унсурҳо, зернизом, равандҳо, модел, рушди инноватсионии минтақа, мукаммалият, корхонаҳо, иқтисодиёт, субъектҳо, иқтидор

1. Авезова М.М. Инновационная модель устойчивого развития экономики Таджикистана: стратегия, приоритеты, ресурсы. Вестник ПИТТУ имени академика

М.С. Осими. 2017. № 3 (4). С. 83-96.

2. Аралбаева, Ф.З. Структура инновационной подсистемы в региональной социально экономической системе // Вестник Оренбургского государственного университета. – 2011. – № 13 (132). – С. 30-32.

3. Аралбаева, Ф.З. Организационная модель формирования региональной инновационной подсистемы / Ф.З. Аралбаева, Т.В. Кузаева // Вестник Оренбургского государственного университета. – 2011. – № 8 (127). – С. 18-23.

4. Бабурин В.Л., Земцов С.П. Инновационный потенциал регионов России. — Москва: КДУ «Университетская книга», 2017. — 358 с. — ISBN 978-5-91304-721-

2. Архивная копия от 26 марта 2022 на Wayback Machine.

5. Бабкин, М.М. Концептуальные основы изучения региональной инновационной подсистемы / М.М. Бабкин // Креативная экономика. – 2015. – № 11. – С.14.

6. Батталов Р.М. Управление региональными инновационными подсистемами в условиях цифровой трансформации: дис. …канд. экон.наук: 08.00.05/ Р.М. Батталов – Д,

2022 – 262 с.

7. Брызгалова-План, Е.А. Региональные инновационные подсистемы и проблемы их формирования // Инновации и инвестиции. – 2021. – № 4. – С. 8-12.

8. Гафиатуллин В.А. Особенности инновационного развития социальноэкономических систем // Фундаментальные исследования. – 2016. – № 2. – С. 347-351

9. Дудин М.Н. Формирование хозяйственного механизма трансформации инновационного развития социально-экономических систем: монография / М.Н. Дудин, Н.В.

Лясникова. – М.: Издательство «Элит», 2015. – 400 с., C. 24-25.

10. Закон Республики Таджикистан «Об инновационной деятельности». От 16.04.2012 г. №822. Душанбе.

11. Кокина И.С., Муминова Ш.Н., Дадоджонова З.И. Возможности использования опыта инновационного развития развитых стран в условиях Таджикистана / Вестник

ПИТТУ имени академика М.С. Осими. Серия экономических наук №2 (15)- Худжанд, 2022

– 12 С.

12. Лонги Х. Движущие силы инновационной системы и применение знаний в региональной инновационной системе: пример региона Оулу, Финляндия / Х. Лонги, С.

Ниемеля // АиС. – 2021. – №42. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/dvizhuschiesilyinnovatsionnoy-sistemy-i-primenenie-znaniy-v-regionalnoy-innovatsionnoy-sisteme-primerregiona-oulu-finlyandiya (дата обращения: 24.06.2021), C. 106-107.

13. Серебрякова Н.А. Механизм формирования региональной инновационной подсистемы / Н.А. Серебрякова., Н.В. Дорохова, М.И. Исаенко // Вестник Воронежского

государственного университета инженерных технологий. – 2019. – № 4 (82). – С. 268- 273.

14. Синергия пространства: региональные инновационные системы, кластеры и перетоки знания / Под ред. А.Н. Пилясова. — Смоленск: Ойкумена, 2012. – C. 14.

15. Фияксель Э.А. Проектный офис – механизм совершенствования инновационной

инфраструктуры региона / Э.А. Фияксель, А.А. Сысоева // Экономический анализ: теория

и практика. – 2009. – № 27. – С. 17-20.

16. Bychkova A.N. The economic mechanism: definition, classification, application. Bulletin of the Omsk University. Series: Economics. 2010. no. 4. pp. 37–43. Available at:

ttps://cyberleninka.ru/article/n/ekonomicheskiy-mehanizm-opredelenie-klassifikatsiya-iprimenenie (in Russian). Султонова М.М., Дадоджонова З.И. Сущность и содержание процесса формирования региональной инновационной подсистемы 85

17. Cooke, P. Regional innovation systems: Institutional and organizational dimensions [Text] / P. Cooke, M. Gomez Uranga, G. Etxebarria // Research Policy. – 2017. – № 26. – p.

475- 491, с. 476.

18. Freeman, C. Technology policy and economic performance; lessons from Japan. – London, New York: – Frances Printer Publishers, 2016. – P. 155.

19. Lundvall B.-A. National Systems of Innovation: Toward a Theory of Innovation and Interactive Learning. – L/^ Pinter Publishers, 2017 – P.17.

20. URL: https: ru.wikipedia.org/wiki/Инновация. (дата обращения: 29.11.2023).

2026-03-18