УСУЛҲО ВА АЛГОРИТМҲОИ СИНТЕЗИ НУТҚ ДАР АСОСИ МАТН
Муаллифон
Чакида
Мақола ба таҳияи амсилаи компютерӣ дар асоси усулҳо ва алгоритмҳои синтези нутқ бахшида шудааст, ки истифодаи корпуси нутқи забони тоҷикии тартибдодашударо фаро мегирад. Масъалаи коркарди нутқ дар асоси симои рақамии он муайян карда шуд. Усулҳои синтези нутқ, ба монанди синтези параметрии нутқ, синтези конкатенативии нутқ, синтези пурраи нутқ тибқи қоидаҳо мавриди баррасӣ қарор дода шудаанд. Дар асоси натиҷаҳои бадастомада алгоритми синтези нутқ ба усули конкатенативӣ равон карда шуд ва ба намуди блок-схема пешниҳод карда шудааст. Масъалаҳои интихоб, пайвасткунии қисмҳои нутқ бо назардошти тағйирёбии қиматҳои ченакҳои нутқи синтетикӣ ба намуди амсилаҳои математикӣ пешниҳод карда шуданд. Ҳангоми баррасии масъалаи синтези нутқ ҳалли худро пайдо карданд: таҳлили пешакии матн; интихоб ва пайваст кардани ҷузъҳои нутқи забони табиӣ аз пойгоҳи додаҳо дар асоси алгоритми худкори таҷзия; тағйир додани қиматҳои андозаҳои фонетикӣ ва просодикии нутқи синтетикӣ бо истифодаи амсилаи синусоидалии синтези нутқ; коркарди муҷтамаи барномаҳои компютерӣ барои таъмини синтези овоз бо забони тоҷикӣ. Натиҷаҳои баррасишуда дар Маркази илмии шаҳри Хуҷанди АМИТ дар доираи лоиҳаи буҷетии «Коркарди корпуси овози забони тоҷикӣ барои ҳалли масъалаҳои лингвистикаи компютерӣ», ки таҳти рақами 0123TJ1547 тасдиқ шудааст, ба даст оварда шуданд.
Калидвожаҳо
забоншиносии компютерӣ, забони тоҷикӣ, амсилаи компютерӣ, синтези нутқ, технологияҳои коркарди нутқ, корпуси нутқ.
Рўйхати адабиётҳои истифодашуда
1. Дворянкин С. В., Дворянкин Н. С., Алюшин А. М. Быстрый синтез аудиосигналов по изображениям спектрограмм в задачах защиты речевой информации //Вопросы кибербезопасности. – 2024. – №. 5 (63). – С. 34-46.
2. Лобанов Б. М. Алгоритм сегментации текста на синтаксические синтагмы для синтеза речи [Текст] / Лобанов Б. М. // Труды Международной конференции «Компьютерная лингвистика и интеллектуальные технологии» (Диалог’2008). – М.: Наука. – 2008. – С. 323-529.
3. Максудов, А. Т. Оид ба масъалаи ташкили корпуси нутқи тоҷикӣ / А. Т. Максудов, Х. А. Худойбердиев, Ш. Н. Ашурова // Номаи донишгох. Силсилаи илмхои табиатшиноси ва иктисоди. – 2024. – No. 2(69). – P. 9-15. – EDN RNDYRX.
4. Мақсудов, А. Т. Оид ба низоми шинохти худкори калимаҳои калидӣ дар рафти нутқи гуфтугӯӣ / А. Т. Мақсудов, Х. А. Худойбердиев, М. Т. Солиева // Паёми политехникӣ. Бахши: Интеллект, Инноватсия, инвеститсия. – 2024. – No. 2(66). – P. 57-60. – EDN SYWKAD.
5. Никоноров С. А., Боголюбов А. Н. Вейвлет-анализ аудиосигналов и синтез речи //Ученые записки физического факультета Московского университета. – 2018. – №. 6. – С. 1860601-1.
6. Худойбердиев, Х. А. Моделирование системы автоматической обработки текста на таджикском языке / Х. А. Худойбердиев // International Journal of Open Information Technologies. – 2023. – Т. 11, № 3. – С. 27-33. – EDN KRBOBH.
7. Худойбердиев, Х. А. О синтезаторе таджикской речи по тексту / Х.А.Худойбердиев // Новые информационные технологии в автоматизированных системах. – 2013. – № 16. – С. 273-276. – EDN RPDEPF.
8. Худойбердиев, Х. А. Разработка таджикского звукового корпуса для решения некоторых задач компьютерной лингвистики / Х. А. Худойбердиев, Д. З. Музафаров, Ш. Н. Ашурова // Вестник ПИТТУ имени академика М.С. Осими. – 2023. – № 2(27). – С. 7-14. – EDN FMCKBZ.
9. Цирульник, Л.И. Алгоритмы синтеза просодических характеристик речи по тексту в системе «Мультифон» [Текст] / Л.И. Цирульник, Д.В. Жадинец, Б.М. Лобанов, О.Г. Сизонов // Компьютерная лингвистика и интеллектуальные технологии: труды международной конференции Диалог’2007, Бекасово, 30 мая – 3 июня 2007 г. – М.: Издательский центр РГГУ, 2007. – С. 550-558.
10. Khudoyberdiev Kh. A. The Algorithms of Tajik Speech Synthesis by Syllable / Kh. A. Khudoyberdiev // ITM Web of Conferences. – 2020. – Vol. 35. – P. 07003. – DOI 10.1051/itmconf/20203507003. – EDN MLGZSU.
Таърихи нашр
2026-03-31