САМАРАНОКИИ ИКТИСОДИИ АЗНАВСОЗИИ ХАТИ БАРҚИ 110 КВ ДАР ШАРОИТИ ИҚЛИМИ ШАДИДИ КОНТИНЕНТАЛИИ ТОҶИКИСТОН
Муаллифон
Чакида
Дар мақола масъалаҳои методӣ ва амалии арзёбии самаранокии
иқтисодӣ барои азнавсозии хатҳои барқии дорои шиддаташ 110 кВ дар шароити иқлими
шадиди континенталӣ дар асоси омӯзиши вариантҳои азнавсозии хатҳои барқи ҳавоӣ
баррасӣ мешавад. Охирон дар кори системаи энергетикӣ мақоми калон мебозад, зеро
кариб нисфи тамоми нуксонхо ва бекористӣ ба онҳо рост меояд. Хатҳои барқ
пасттарин эътимоднокӣ доранд, зеро онҳо дараҷаи ҳудудӣ дошта, ҳамеша дар зери
таъсири омилҳои табиӣ қарор доранд. Ин мушкилот махсусан дар ноҳияҳои куҳсор
муҳим мебошад, зеро эътимоднокии кори хатхои электрй ба дуруст интихоб ва асос-
ноккунии иктисодй вобаста аст. Аз ин рӯ, баҳодиҳии ҳамаҷонибаи бисёрмарҳилаи сама-
ранокии онҳо зарур аст. Тадқиқот самаранокии лоиҳаи бозсозиро тавассути нишон-
диҳандаҳои зерин муайян кард: арзиши соф, индекси даромаднокӣ, мўҳлати баргардони-
дани тахфифшуда, баргардонидани маблағ, самараи системавӣ аз татбиқи лоиҳаи боз-
созӣ. Хароҷоти татбиқи лоиҳаи азнавсозии хати барқии 110 кВ ва арзиши хароҷоти им-
тиёзнок барои ҳар як варианти азнавсозии хатҳои барқи ҳавоӣ ҳисоб карда шуд. Зарари
эҳтимолии система аз таъсири омилҳои табиӣ ва истифодабарӣ аз рӯи ҳар як варианти
азнавсозии хатҳои барқии дорои шиддати 110 кВ муайян карда шуд. Даромаднокии
лоиҳаҳои инвеститсионӣ оид ба таҷдиди хатҳои ҳавоии барқ ҳисоб карда мешавад. Са-
маранокии лоиҳаҳои инвеститсионии азнавсозии симҳои композитӣ бо симҳои анъанавӣ
муқоиса карда шуд. Арзёбӣ нишон дод, ки арзиши ҳозираи холиси NPV дар вариантҳои
баррасишаванда мусбат аст, индекси даромаднокӣ аз як зиёд аст ва ҳама вариантҳо
камхарҷ мебошанд. Дар асоси харочоти солонаи додашуда варианти дуюми реконструк-
цияи хатти барки 110 кВ барои сими ТАКСР-240 қабул карда мешавад. Бояд гуфт, ки
симхои TACSR-240 ба симхои чараёни тагйирёбанда шабоҳат доранд, бинобар ин иваз
кардани арматураҳои занҷири хатҳои барқи ҳавоӣ талаб карда намешавад. Бо дарназа-
рдошти хусусияти глобалии татбиқи лоиҳаҳои сармоягузорӣ дар соҳаи энергетика, қайд
карда мешавад, ки баррасии ҳамаҷониба ва муфассали натиҷаҳо ва оқибатҳои татбиқи
чунин лоиҳаҳо бамаврид аст.
Калидвожаҳо
самаранокӣ, хатҳои ҳавоӣ, лоиҳа, сармоягузорӣ, арзиши ҳозираи соф, индекси даромаднокӣ, давраи баргардонидани тахфиф, баргардонидани сармоягу- зорӣ, эффекти системавӣ.
Таърихи нашр
2026-03-22