БАНАҚШАГИРИИ МОЛИЯВИИ ФОИДАИ КОРХОНАҲОИ МИНТАҚАВӢ ДАР ШАРОИТИ МУОСИР

Дар мақола нақши фоидаи корхона ва банақшагирии он дар шароити муосир баррасӣ мешавад. Назари олимони гуногун оид ба тавсифи «фоида» чӣ аз ҷиҳати иқтисодӣ ва ҳам аз ҷиҳати баҳисобгирӣ ошкор карда шудааст, ки категорияи маъмул, вале дар айни ҳол хеле мураккаби иқтисодӣ ба шумор меравад. Корхонахо, сарфи назар аз шакли моликияташон, ба нақшагирии фоидаи худ, ҳамчун муҳимтарин воситаи идоракунии фаъолият аҳамияти ҷиддӣ медиҳанд. Дар баробари ин, бо назардошти ҳамаи захираҳои имконпазир он бояд ҳаҷми оптималии худро доро бошад. Натиҷаҳои таҳлили омилҳои фоида нишон доданд, ки тағирёбии ҳаҷми фурӯш, сохтор ва хелҳои маҳсулот, сатҳи хароҷот ба 1 сомонӣ маҳсулоти фурӯхташуда, инчунин тағйирот дар таркиби хароҷоти тиҷоратӣ ва маъмурӣ ба ташаккули фоида таъсири гуногун мерасонанд. Дар заминаи банақшагирии фоида бояд қайд кард, ки барои муайян кардани фоидаи нақшавии корхона ҶДММ «Кабири Хуҷанд» бо истифода аз нишондиҳандаи «таъсири фишангҳои истеҳсолӣ» ҳаҷми хароҷотро ба доимӣ ва тағйирёбанда, инчунин ҳисоб кардани фоидаи ниҳоии корхона ҷудо кард. Дар асоси тадқиқот захираҳои зерини зиёд намудани фоидаи ҶДММ «Кабири Хуҷанд» муайян карда шуданд: кам кардани хароҷоти истеҳсолот; диверсификатсияи маҳсулотии он; амалӣ намудани буҷетсозӣ ва банақшагирии молиявӣ, оптимизатсияи сохтори фурӯш, такмили кор бо харидорони мол (асосан яклухтфурӯшон).

фоида, даромад, хароҷот, хароҷоти доимӣ, хароҷоти тағирёбанда, банақшагирӣ, фоидаи маржиналӣ, даромади фурӯш, ҳаҷми фурӯш.

1. Аюшев А.Д. Финансы предприятий и организаций: учеб. пособие: ч.1. – 2 – е изд., перераб. и доп. – Иркутск: Из-во БГУЭП, 2007 – 347с.

2. Большой экономический словарь: 26500 терминов / авт. и сост.: А. Н. Азрилиян; под ред. А. Н. Азрилияна. —Изд. 7-е, доп. — М.: Институт новой экономики, 2007. — 1472 с.

3. Войтов, А. Г. История экономических учений: учебное пособие. — М.: Дашков и К °, 2016. — 228 с.

4. Джамай, Е. В. Управление затратами предприятия машиностроения в современных финансовых условиях / Е. В. Джамай, А. С. Зинченко // Социально-экономические науки и гуманитарные исследования. –2021. – Т. 7. – С. 110–113.

5. Ендовицкий, Д.А Формирование и анализ показателей прибыли организации / Ендовицкий, Д.А // Экономический анализ. – 2020. С. 14 -25.

6. Мареев, С. Н. Экономическая теория Маркса и ее критики: монография. — М.: Изд-во СГУ, 2013. — 322 с.

7. Селезнева, Н. Н., Ионова А. Ф. Финансовый анализ. Управление финансами: монография. — М.:ЮНИТИ, 2021. — 639 с.

8. Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии ҷумҳурӣ» аз 28 декабри соли 2023, ш. Душанбе [манбаи электронӣ]. URL:https://www.mfa.tj /ru/main/view/ /32195. (санаи муроҷиат: 14.01.2024с.).

9. Юров, В. Ф. Прибыль в рыночной экономике. монография. – М.: Финансы и статистика, 2019. – 244 с.

10. Забелина А.Ю. Финансовый менеджмент. – М.: ИНФРА-М, 2009. – 362с

11. Попов, А.Н. Финансы предприятий: — М.: КНОРУС, 2019. — 365 с.

12. Ковалев В.В., Ковалев Вит. В. Финансы организаций: учеб. – М: ТК Велби, Из-во. Проспект, 2019 – 352с.

13. Лиференко Г.Н. Финансовый анализ предприятия: Учебное пособие. – М: Издательство «Экзамен», 2005. – 160.

14. Мареев, С. Н. Экономическая теория Маркса и ее критики: монография. — М.: Изд-во СГУ, 2013. -322 с.

15. Моляков, Д. С., Шохин Е. И. Теория финансов предприятий: Учеб. пособие. — М.: Финансы и статистика, 2004. — 110 с.

16. Нордхаус, В., Самуэльсон П., Экономика: Пер. с англ. — М.: Вильямс, 2011. — 1360 с.

17. Финансово-кредитный энциклопедический словарь / По общ. ред. А. Г. Грязновой. — М.: Финансы и статистика, 2004. — 1165 с.

18. Экономическая мысль: разнообразие концепций и сфер применения / под ред. А. П. Заостровцева. — СПб.: Леонтьевский центр, 2011. — 428 с.

2026-03-27