БИНОИИ КОМПЮТЕРӢ ДАР НАЗОРАТИ СИФАТИ ИСТЕҲСОЛОТ: НИЗОМИ ОШКОРСОЗИИ НУҚСОНҲО БАР ПОЯИ YOLO

Муаллифон

Садриддинзода Некрузҷондокторанти PhD, кафедраи иқтисоди рақамӣ, Донишкадаи политехникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.С. Осимӣ, ш. Хуҷанд, Ҷумҳурии Тоҷикистон, nekruzjons2000@gmail.com

Чакида

Дар мақола низоми интеллектуалии ошкорсозӣ ва гурӯҳбандии автоматии нуқсонҳои маҳсулоти саноатӣ дар асоси меъмории шабакаи нейронии YOLO (You Only Look Once) баррасӣ шудааст. Низоми таҳияшуда таҳлили тасвирҳоро дар вақти воқеӣ таъмин намуда, маҳалли нуқсонҳоро тавассути сохтани росткунҷаҳои маҳдудкунанда муайян мекунад ва онҳоро аз рӯи намуд гурӯҳбандӣ менамояд. Дар муқоиса бо қарорҳои мавҷуда, равиши пешниҳодшуда усулҳои аугментатсияи додаҳоро, ки ба тасвирҳои истеҳсолӣ хос мебошанд (тақлиди тағйирёбии рӯшноӣ, илова намудани садоҳои истеҳсолӣ ва тавлиди синтетикии намудҳои нодири нуқсонҳо), бо техникаи омӯзиши прогрессивӣ аз аломатҳои умумӣ ба аломатҳои махсус муттаҳид менамояд. Низом дар шакли модули дарунсохт барои хатҳои саноатии назорати сифат бо REST API татбиқ гардидааст. Арзёбии муқоисавии версияҳои YOLOv5, YOLOv8 ва YOLOv11 дар асоси маҷмуаҳои соҳавии додаҳо, ки нуқсонҳои сатҳии металл, нассоҷӣ ва пластикро дар бар мегиранд, гузаронида шуд. Самаранокии баланди равиши пешниҳодшуда нишон дода шудааст: қимати mAP@0.5 ба 0,934 мерасад, дар ҳоле ки вақти коркарди як кадр дар GPU 12–18 мс-ро ташкил медиҳад. Меъмории низом модулҳои пешкоркарди тасвирҳо, ошкорсозии нуқсонҳо, паскоркарди натиҷаҳо ва визуализатсияро дар бар мегирад. Методологияи ташаккул ва тамғагузории маҷмуаҳои омӯзишии додаҳо барои масъалаи назорати истеҳсолӣ пешниҳод шудааст.

Калидвожаҳо

биноии компютерӣ, шинохти нуқсонҳо, назорати сифат, омӯзиши амиқ, ошкорсозии объектҳо, шабакаҳои нейронӣ, коркарди тасвирҳо, автоматизатсияи саноатӣ.

Таърихи нашр

2026-08-24